उदकशान्ति - विधिः

परिचयः

उदकशान्तिः जलेन शान्तिकर्म। अस्मिन् अनेकानि सामानि प्रयुज्यन्ते — गायत्रम्, पर्कः, बर्हिषीयम्, रथन्तरम् इत्यादि।

अयं विधिः उदकगृहणात् प्रारभ्य, मन्त्रजपेन सह जलाभिषेकपर्यन्तं प्रवर्तते।

सामानामनुक्रमः

अस्मिन् विभागे निम्नलिखितानि सामानि समाविष्टानि:

क्रमः साम विनियोगः
प्राजापत्यङ्गायत्रम् गायत्रीमन्त्रः
गौतमस्य पर्कः अग्निस्तुतिः
कश्यपस्य बर्हिषीयम् अग्न्याह्वानम्
गौतमस्य पर्कः (पुनः) अग्निस्तुतिः
५-७ बृहत्प्राजापत्यम् इन्द्रस्तुतिः
८-१० अग्नेश्चरथन्तरम् अग्निस्तुतिः

सामान्यविधिः

  1. जलं पवित्रपात्रे गृह्णाति।

  2. प्रत्येकं सामगानं यथाक्रमं कुर्यात्।

  3. प्रतिसामगानान्ते जलेन अभिषेकं कुर्यात्।

  4. सर्वेषां सामानाम् अनन्तरं शान्तिमन्त्रं जपेत्।


टिप्पणी: अयं विधिः रक्षाबन्धन-उत्सर्ग-प्रभृतिषु अवसरेषु प्रयुज्यते।