औपासनम् - विधिः

परिचयः

औपासनम् अग्निहोत्रम् गृह्यसूत्रोक्त विधिः। प्रातःकाले सायंकाले च अग्नौ आहुतिं ददाति।

गोषूक्तम् (साम ॥ १ ॥)

गोषूक्तम् औपासने प्रयुज्यते। अस्य ऋषिः - गौतमः, देवता - इन्द्रः, छन्दः - त्रिष्टुप्।

विधिः

अग्निं प्रज्वाल्य, पश्चिमभागे उपविश्य, प्राणायामत्रयं कुर्यात्।
"यदिन्द्राहम्" इति सामगानं कुर्यात् - गायत्रीछन्दसि।
आहुतिं ददाति "अग्निराहुतः" इत्यन्ते।

आश्वसूक्तम् (साम ॥ २ ॥)

आश्वसूक्तम् अपि औपासने प्रयुज्यते। शुक्राहुतये इदं सामगानम्।

विधिः

पूर्ववत् अग्निं प्रज्वाल्य उपविशेत्।
"आबुहौहोवाहा" इति सामगानं कुर्यात्।
"शुक्रआहुतः" इत्यन्ते आहुतिं ददाति।

टिप्पणी: अयं विधिः सामान्यरूपेण लिखितः। विस्तृतविधये गृह्यसूत्रं द्रष्टव्यम्।