आत्मारोपणम् - विधिः

परिचयः

आत्मारोपणम् - अग्न्याधाने अग्निं शरीरे आरोपयति। अयं विधिः गृह्याग्नेः संस्कारार्थं प्रयुज्यते।

श्यावाश्वम् (साम ॥ ३ ॥)

श्यावाश्वसाम आत्मारोपणे प्रयुज्यते।

विधिः

अग्नेः समीपे उपविश्य, दक्षिणहस्तेन हविः गृह्णाति।
"आजुहोता" इति सामगानं कुर्यात्।
"हविषामर्जयध्वाम्" इति मन्त्रेण हविः अर्पयति।

ऋतुसामनी (साम ॥ ४-५ ॥)

ऋतुसामनी द्वौ सामनी - प्रथमं ऋतुसाम, द्वितीयं प्रतिसाम।

विधिः

ऋतुसाम प्रथमं गायति - "ओइ चित्रइच्छाइशो" इत्यादि।
ततः प्रतिसाम गायति - "चित्रा ए" इत्यादि।
ऋतुसामनोः अनन्तरं आत्मारोपणं सम्पन्नम्।

टिप्पणी: ऋतुसामनी युगलरूपेण गातव्यम् — प्रथमं बिना प्रतिसामम् न गायेत्।